JEZUS ONTDEKKEN

Boekbespreking in Nader Bekeken door M.J.A. Zwikstra-de Weger

In korte tijd beleefde het boek Jezus ontdekken van de hand van dr. Jos Douma een derde druk. Er is dus blijkbaar behoefte aan een boek als dit. Op het eerste gezicht verbaast mij dat. De auteur gaat er dus van uit dat Jezus ontdekt moet worden, dat mensen Hem niet kennen. Toch schrijft hij niet in de eerste plaats voor niet-kerkelijken, maar voor ‘wie willen groeien in het kennen van Christus’, om Jezus een grotere rol te laten spelen in het geloofsleven, aldus de achterflap. Maar als je het eerste hoofdstuk leest, ‘Mijn ontdekkingstocht’, begrijp je het beter, want daar vertelt Douma hoe hij zelf Jezus ontdekte. Dat lijkt wonderlijk: van een theoloog verwacht je toch dat hij zijn Heiland allang kent? Maar hij laat weten dat hij te veel gefocust was op de Heilige Geest en te weinig op Jezus Christus. Toen die blikrichting veranderde, werd ‘het alleen maar mooier’. Vandaar een boek met als uitgangspunt de Drie-eenheid van God, die je alleen door Jezus Christus leert kennen (p. 15).

Overigens, met dit inleidend hoofdstuk stelt de schrijver zich behoorlijk kwetsbaar op in zijn gedrevenheid om te verklaren hoe hij tot schrijven kwam. Toch vind ik dat niet sterk. De motivatie van een schrijver en zijn belang bij het onderwerp moeten uit zijn bóek spreken. Bovendien zit ik nou ook niet op zo’n persoonlijk verhaal te wachten. Ook in het volgende hoofdstuk (‘Leeswijzer en bemoediging’), trouwens door heel het boek heen is de schrijver zelf nadrukkelijk aanwezig. Ik heb dat als hinderlijk en irritant ervaren. En ook als belerend, meermalen kreeg ik het gevoel dat ik als lezer niet voor vol word aangezien.

Het boek is op een bijzondere wijze opgezet. In 33 dagen wordt stapsgewijs beschreven wie en hoe God is, en wat Hij doet in en voor mensen. Die 33 dagen worden weer opgedeeld in driemaal negen dagen: de middelste 27 hoofdstukken. De overblijvende zes bestaan uit drie inleidende (Hij is uniek, alles, en altijd Dezelfde) en drie - zeg maar - uitleidende (worden als Hij). De vierde t/m de twaalfde dag gaan over Christus en zijn Vader, de dertiende t/m de eenentwintigste over Christus de Levende, en dag 22 t/m 30 staan in het teken van de Geest van Christus. Het middelste hoofdstuk, dag 17, is het centrale en cruciale hoofdstuk, over het kruis. Je kunt je, zoals ik ook al lezende deed, afvragen waarom de verzoening en verlossing door Christus daarvóór nauwelijks aan de orde komen, maar dat werd me in dit hart van het boek duidelijk: ‘In het christelijk geloof draait alles om het kruis van Christus als het middelpunt. Het kruis staat in het centrum van het leven van Jezus, in het centrum van de bijbel, in het centrum van de wereldgeschiedenis en daarom ook in het centrum van dit boek. De opmerkzame lezer had het al gezien: Dag 17 is precies de middelste van de 33’ (p. 83).

Je kunt deze 33dagenconstructie een vondst vinden (Jezus was 33 jaar als mens op aarde, vandaar), maar eerlijk gezegd vind ik het wat gezocht en gekunsteld. Vooral vanwege die 17e dag: moet wat de kern van je geloof is, niet eerder aan de orde komen, ja zelfs door heel het boek heen spelen?

Anderzijds staat er veel lezenswaardigs in, je leert (opnieuw) wie Christus is en dat draagt bij aan het meer naar Hem toe groeien. Het boek is toegankelijk geschreven, in heldere en frisse taal. De hoofdstukken zijn kort, en daardoor is de stof goed te overzien. Soms naar mijn zin te kort (door de bocht). Een paar voorbeelden: op p. 125/126 verwachtte ik bij het omslaan dat erop ingegaan zou worden wat dat nou inhoudt: blijdschap in de Here, maar het wordt afgedaan met: ‘woorden schieten tekort’. Dag 20 heeft als titel: ‘Christus, de Schepper’. Kun je dat zo zeggen? Het aanhalen van Kolossenzen 1:15-17 en Johannes 1 is niet overtuigend. Een beetje vreemd kijk ik aan tegen dag 24, ‘God wil wonen bij de mensen’. Dit is voor Douma het bijbelse hoofdthema, en niet (zoals hij eerst wel meende) zonde en vergeving (‘want de bijbel begint niet in Genesis 3’), al is voor dat wonen het kruis en de vergeving absolute voorwaarde. Akkoord, maar mag ik toch vragen: hoe verhoudt dit zich met de uitspraak van Paulus dat hij een gekruisigde Christus predikt (1 Kor. 1:23), of met het feit dat heel het Oude Testament heenwijst naar de Messias en heel het Nieuwe Testament gaat over Hem? Nog een vraag: de opstanding van Christus maakt van jou een krachtige christen. Dan gaat er van alles gebeuren (en dat wordt genoemd op p. 88), maar is niet het eerste en belangrijkste dat je je van Hem afhankelijk weet?

Door de indeling in dagen is het boek goed als dagboek te gebruiken, om aan tafel te lezen bijvoorbeeld en er daarna met elkaar over te praten. Iedere dag besluit met een doe-opdrachtje, een bijbeltekst om uit het hoofd te leren en een gebed. Achter in het boek verwijst Douma naar de speciaal over dit boek opgezette website. Daar vind je o.a. tips en vragen om het boek in groepsverband te bespreken.