JEZUS ONTDEKKEN

Recensie in De Reformatie door ds. Bas Luiten


Jezus ontdekken, hoe doe je dat als je al jaren overtuigd gereformeerd bent? Wat valt er dan nog te ontdekken, en zullen dergelijke acties niet leiden tot allerlei (te) gevoelsmatige benaderingen en praktijken?
De eerste reacties op dit nieuwe boek lieten een verdeeld beeld zien. Toch staat het al snel in de top tien van de meest verkochte boeken in de christelijke boekhandel.

Echt wel nodig

Persoonlijk ben ik blij met dit boek. Ik denk dat het in een behoefte voorziet, en ik wil ook uitleggen waarom.
In de jaren dat ik predikant ben, en ook al daarvoor, heb ik heel wat mensen meegemaakt. Gelovige mensen, die golden als steunpilaren in de kerk. Althans, zo keek ik tegen hen aan. Maar soms konden ze bot uit de hoek komen, hun stellingen betrekken zonder enig begrip voor elkaar. Dan hadden ze zakelijk of kerkrechtelijk wel gelijk, af en toe, maar toch, de toon deugde niet. Gaandeweg kreeg ik daar meer oog voor, ook bij mezelf: je kunt wel iets beweren en verdedigen, je kunt zelfs wel eens gelijk hebben, maar de vraag zal toch altijd zijn: uit welke geest spreek je zo?
Wat mij kan treffen is, dat gelovige mensen soms niet in staat zijn om het christelijk geloof in anderen te herkennen en te waarderen. De invalshoek is al gauw hoe die ander anders is en anders doet, om daartegenover een eigen standpunt (al dan niet doordacht) te benadrukken. Als het gaat over liturgie bijvoorbeeld, de gezamenlijke aanbidding van God, is keer op keer de boventoon waar onze persoonlijke grenzen liggen, in plaats dat we blij zijn met die ander die meebidt en zingt. Opnieuw kan het dan bot toegaan. Wat mag wel en wat mag niet, daar gaat het dan over, soms met de hakken in de grond. Alsof de kerk van ons is. Dat is één voorbeeld. Maar ik kan ook noemen hoe soms heel afstandelijk over andere christenen gesproken kan worden, uit andere kerken en groeperingen. Alsof zo`n kerkgrens die ander onbereikbaar zou maken, en zijn geloof tot iets van een geheel andere orde. Terwijl je zomaar kan ontdekken, als je elkaar spreekt, dat je denkt vanuit dezelfde Heer. Dat is een ander voorbeeld. Wat mij ook raakt is hoe gelovige mensen zich op volkomen ongeestelijke wijze kunnen onttrekken en vrijmaken van de gemeente, alsof ze daar ook echt niets meer te zoeken hebben. Soms gebeurt dat met een kort briefje of zelfs per e-mail. Hebben we dan niet jarenlang samen het avondmaal gevierd, als uiting en belofte van diepe verbondenheid in Jezus Christus? Zo kan ik nog even doorgaan. Maar dit is al wel voldoende om te laten zien, hoe ik in toenemende mate ben geconfronteerd met de vraag, die (vaak in stilte) bij mij opkwam: ‘hebt u Jezus eigenlijk ooit wel ontmoet?’. Want u kunt wel rake dingen zeggen, en misschien hebt u ergens nog wel gelijk ook, maar ik kan hierin op geen enkele manier iets van Jezus ontdekken. Vermeende zaaksgelijkheid is heel iets anders dan waar geloof. Als je echt gelooft, Jezus lief hebt met je hart, laat je iets van Hem zien. Dan ontdek je en herken je Hem ook in anderen. Sterker: je waardeert Hem in die anderen. Dat maakt je nieuw en aangenaam, anderen merken dat aan je en zo voelt dat ook voor jezelf. Daarom ben ik blij met dit boek, dat ons helpt Jezus te ontmoeten en te leren kennen. Een boek ook voor doorgewinterde kerkgangers.

Jezus zelf

Jos Douma, voorganger in Haarlem, de auteur van dit boek, zegt het op zijn manier. Het treft hem, dat gelovige mensen vaak iets van Jezus nodig hebben. Dat kunnen dierbare en waardevolle gaven zijn, zoals genade, verzoening, gerechtigheid en eeuwig leven. Toch kunnen zij daarin veel te onpersoonlijk denken en geloven. Het gaat Douma erom, dat is de drive van dit boek, dat je niet iets van Jezus nodig hebt, hoeveel dan ook, maar Jezus zèlf.
Het is mij uit het hart gegrepen. Genade, verzoening, gerechtigheid en eeuwig leven zijn geen losse artikelen, ze zijn in Christus. We delen daarin alleen als we delen met Hem, in heel zijn persoon, zijn leven en zijn gezindheid. Als we Hem bewonderen, liefhebben, vertrouwen, prijzen en aanbidden.
Dat is wat de auteur beoogt. Hij laat uit heel de Schrift de persoon van Jezus naar voren komen, de Zoon van de Vader, de Schepper, de Afstraling van Gods heerlijkheid, de Herder, de Koning, de Messias, het Woord van God, enz., enz. Om je geloof in Hem een impuls te geven, om te komen tot verbazing en verwondering.
Dat alles niet ten koste van de Vader en de Geest, integendeel. De stukjes voor 33 dagen zijn ingedeeld volgens Gods Drieëenheid. We zien Jezus in verbondenheid met zijn Vader en als geschenk van de Geest. Hij schenkt ons zijn Vader en vervult ons met zijn Geest.

Kom tot Hem

Wat je niet moet doen is, dit boek even vlug doorlezen. Dat kun je wel proberen, maar het gaat je niet lukken. De stukjes per dag zijn kort, maar ze zijn wel overwogen, er staat veel in. Ze willen echt iets voor je betekenen. Met de bedoeling, dat je nadert tot Jezus.
Waardevol vind ik ook, dat het geheel zo eenvoudig is. De persoonlijke inleiding maakt het boekje voor ieder toegankelijk. Vervolgens is de taal soms verrassend simpel. De mooiste dingen worden zo gezegd, dat ze ook werkelijk dichtbij komen.
Intussen kan dat ook best wel diep gaan. Op dag 8 bijvoorbeeld wordt uitgewerkt, wat het voor ons betekent als Jezus zegt: ‘Niemand komt tot de Vader dan door Mij’. Dat blijkt nog veel meer waar te zijn dan de gemiddelde gelovige denkt. En op dag 22 gaat het over de eenheid van Jezus en de Geest: charismatische gelovigen hebben de neiging over de Geest te praten zonder Jezus, gereformeerde gelovigen daarentegen kunnen nogal eens uitkomen bij een hoge waardering voor Jezus met minder aandacht voor het inspirerende en vernieuwende werk van de Heilige Geest. Ik noem maar even wat, maar zo heeft vrijwel elke dag zijn eigen eye-opener. Kortom, ik hoop dat velen dit boek zullen lezen en rustig overdenken. Iedere meditatie loopt uit op iets voor je handen, je hoofd en je hart. Om te geloven met je hele persoon.
Het boek is uitgegeven bij Kok in Kampen, telt 159 bladzijden en kost 14,90 euro. Er zijn slechtere sinterklaascadeau`s.

Ook jezelf zien

De auteur zegt bij herhaling, dat hij niet beoogt volledig te zijn. Hoe zou het kunnen, een compleet beeld van Jezus? Het zijn indrukken, impressies, belichtingen vanuit verschillende invalshoeken, niet meer, niet minder.
Dus mogen we het boek niet toetsen op volledigheid, dan zouden we het onrecht doen.
Maar toch kan het opvallen, dat één aspect steeds ontbreekt, als een soort witte vlek. Laat ik het mogen aanstippen uit waardering voor het vele goede dat we te lezen krijgen, en als mogelijke aanvulling voor de volgende drukken die dit boek ongetwijfeld zal beleven.
Wij worden uitgenodigd aandachtig naar Jezus te kijken en steeds meer in Hem te zien. Dan zie je zijn Vader (dag 6), je ziet de karaktertrekken van God (dag 11) in alles hoe Jezus spreekt en doet. Hij is de Afstraling van zijn heerlijkheid. Daar zeg ik graag amen op. Maar toch, als ik naar Jezus kijk, zie ik ook zo graag…mijzelf. In alles wat Hij zo goed doet en zegt, zie ik zo graag dat Hij mijn leven overdoet en de inhoud ervan tot stand brengt. Zo had ik moeten zijn! Wij als mensen zijn bedoeld als beelddragers van God, de afstraling van zijn heerlijkheid. Daarom werd Hij mens, niet alleen om onze persoon maar ook om onze roeping te redden. Het is voor mij een eindeloze troost zo naar Hem te kijken. Daardoor kan ik mijn werk doen, als drager van het beeld dat Hij herstelde. Volgens mij, als je wordt uitgenodigd Jezus te ontdekken, hoort dit er zeker bij.
Op de dagen 17, 18 en 19 gaat het over Jezus` lijden, dood, opstanding en heerlijkheid. We kijken aandachtig naar Hem. Maar ook dan zie ik zo graag mijzelf in Hem, want Hij had mij in zijn hart. Ik ben mee gekruisigd, mee begraven, mee opgestaan en mee naar de hemel gevaren, in Hem (Rom.6, Ef.2).
Volgens mij ligt daarin ook de betekenis van Jezus` woord, dat ieder die Hem volgt zijn kruis moet opnemen (dag 30). Dat is niet zozeer het kruis dat een ander je oplegt in tijden van strijd en vervolging, maar het kruis dat je zelf oppakt omdat je je oude leven daaraan wilt nagelen, omdat je zo met Jezus mee gekruisigd wilt zijn. Je pakt het zelf op, staat er, ook in tijden van uiterlijke vrede en welvaart.

Zelf doen

In dit verband ook iets over dat woordje ‘zelf’. Niet om muggen te ziften, maar omdat ik merk dat het mensen zo dwars kan zitten dat ze nooit ‘zelf’ iets goed kunnen doen. En als ze iets moois gedaan hebben, waarop ze trots mogen zijn, dan zeggen ze dat het niet ‘zelf’ deden.
Ik begrijp wel wat ze daarmee bedoelen: aan God de eer! Helemaal mee eens. Maar dan zeggen ze het toch niet goed. Want je deed het wèl zelf! Maar je deed het niet alleen, en niet uit jezelf.
Dat ‘zelf’ is voor God juist heel belangrijk. De Heilige Geest doet heel veel in ons en met ons, maar uiteindelijk, ons geloof belijden moeten we wel zelf doen. Niet alleen, niet uit onszelf, maar het moet wel ons eigen woord zijn uit ons eigen hart. Juist daarvoor betaalt Jezus, dat wij zelf weer tot God zullen naderen. In Hem en door Hem en met Hem, maar op die manier wel zelf. Op dag 32 staan daarover mooie dingen, wie wij dan zelf zijn, onze identiteit in Christus. Maar wellicht dat van daaruit op dag 31 nog iets te wijzigen zou zijn.

Veelzijdige liefde

Maar ik wil de aandacht voor dit boek zeker niet in de schaduw stellen van aangedragen verbeteringen. Ik hoop dat ik daarin duidelijk ben. Jezus ontdekken is een zeer veelzijdige bezigheid, die je brengt tot diepe gedachten en een grote liefde. Dit boek getuigt daarvan, ook hoe veelzijdig dan die liefde is (dag 26). Op die manier wil ik graag altijd een leerling blijven, samen met de auteur, en met vele, vele anderen.